Tədbirlər
Analitika
Amerikanın hərbi illüziyasının çöküşü: ucuz müharibə bahalı imperiyanı necə sındırır
Böyük güclər, demək olar ki, heç vaxt öz strateji qocalıqlarının başlandığı anı sezmir. Onlar çox uzun müddət elə özlərinin yaratdığı mifin içində yaşayırlar.
Yeni dövrün dünya müharibəsi: niyə Ukrayna və İran artıq vahid qlobal böhrana çevrilib
Dünya uzun müddət özünü rahat bir illüziya ilə ovudurdu. İkinci Dünya müharibəsi başa çatandan sonra belə görünürdü ki, bəşəriyyət XX əsrin iki dəhşətli fəlakətini yaşadıqdan sonra tammiqyaslı qlobal özünü məhvetməyə qarşı bir növ immunitet qazanıb. Bəli, müharibələr vardı.
Tehran Çinin hesablarını dəyişir
İranla müharibənin altı həftəyə yaxın davam etməsi müasir savaşın mahiyyəti barədə bir çox təsəvvürü alt-üst edib.
Taker Karlson: xain, yoxsa kahin?
2026-cı ilin yazında İsraildə Taker Karlson adı artıq sadəcə qıcıq doğurmur. Bu ad daha ağır, az qala fiziki səviyyədə hiss olunan bir gərginlik yaradır. İnsan anlayır ki, qarşısında təsadüfi opponent yox, illər boyu yəhudi dövlətinin Amerika siyasətindəki təhlükəsizlik dayaqlarından birini asta-asta, amma dönmədən sarsıdan fiqur dayanıb.
Trampın İran hesabı niyə viran oldu?
ABŞ prezidenti Donald Trampın çoxdan formalaşmış təhlükəli siyasi vərdişi var: o, sistemə, peşəkar təhlilə, kəşfiyyata və sahə üzrə mütəxəssislərə yox, daha çox öz instinktinə, şəxsi simpatiyalarına və ona eşitmək istədiyini deməyi bacaran xarici liderlərə güvənir. Sülh yox, kövrək fasilə
Uçurumun kənarında iki həftə: ABŞ prezidenti Tramp İrana zərbələri niyə dayandırdı?
Yaxın Şərqdə sülh yaranmayıb, sadəcə nadir, gərgin və son dərəcə kövrək bir pauza formalaşıb. ABŞ prezidenti Tramp həqiqətən də Hörmüz boğazının açılması şərti ilə İrana bombardmanların iki həftəlik dayandırıldığını elan edib, İran isə öz hərbçiləri ilə koordinasiya şəraitində gəmilərin keçidini təmin etməyə hazır olduğunu təsdiqləyib.
İranın gələcəyi uğrunda əsl müharibə: İslam Respublikasının taleyini kim həll edəcək?
Seyid Əli Xameneinin ölümü ilə İranın həyatında bütöv bir tarixi dövrün başa çatmasından artıq bir ay keçir. Lakin bu itkinin siyasi mənası zəifləmək əvəzinə, əksinə, daha da aydınlaşmışdır. Bu gün əsas məsələ artıq onilliklər ərzində bütün hakimiyyət şaqulini öz əlində saxlayan şəxsin necə getməsi deyil, ondan sonra nələrin qalmasıdır.
Bu, Çinin müharibəsi deyil. Amma Pekin məhz belə bir dünya üçün hazırlaşırdı
Yaxın Şərqdə müharibənin və Hörmüz boğazı ətrafındakı gərginliyin yaratdığı enerji şoku Çin üçün arzu olunan ssenari deyildi. Amma müasir geoiqtisadiyyatın paradoksu məhz bundadır ki, Pekin uzun illərdir məhz belə bir inkişaf variantına hazırlaşırdı.
Xark tələsi: ələ keçirmək asan, saxlamaq çətin
Xark sadəcə ada deyil, Fars körfəzinin xəritəsində görünən rahat hədəf də deyil. Bura İranın neft ixracı arxitekturasının mərkəzi düyünüdür, ölkənin dərinliklərindən xarici bazarlara uzanan xam neft axınının illərdir keçdiyi kritik boğaz nöqtəsidir.
İqtisadiyyat
Müharibədən sonrakı Körfəz: əvvəlki təhlükəsizlik dövrü başa çatdı
Fars körfəzi dövlətlərinin nadir tarixi üstünlüyü vardı: onlar dünyanı inandıra bilmişdilər ki, Yaxın Şərqdə xroniki müharibə qanunları ilə deyil, kapitalın, sürətin, mühəndisliyin və uzunmüddətli hesabın qaydaları ilə yaşayan bir məkan yaratmaq mümkündür.
Boğmaq təki blokada: ABŞ-ın İrana qarşı savaşı bütün Yaxın Şərqi dəyişə bilər
Elə böhranlar var ki, növbəti köhnə qarşıdurma dalğası təsiri bağışlayır. Elə böhranlar da var ki, onlardan sonra artıq bütöv bir dövrün məntiqi dəyişir. 13 aprel 2026-cı ildə start götürən, İran limanları ilə əlaqəli gəmiçiliyə qarşı ABŞ-nin dəniz blokadası məhz ikinci kateqoriyaya daxildir.
İranla müharibə yeni qlobal böhranın tətik mexanizmi kimi
Dünya tarixində elə münaqişələr var ki, cəbhələrin xəritəsini dəyişir. Elələri də var ki, iqtisadi reallığı alt-üst edir. İran ətrafında mümkün müharibə məhz ikinci kateqoriyaya aiddir. Bu qarşıdurmanın təsiri təkcə raket zərbələri, qoşunların yerdəyişməsi və diplomatik bəyanatlarla məhdudlaşmır.
Sındırmaq yox, qəzəbləndirmək: İranla hesabları alt-üst edir
Yaxın Şərqdə baş verənlər sadəcə İrana qarşı müharibə deyil. Burada əsas mübarizə ondan ibarətdir ki, bu müharibədən sonra İranın necə bir ölkəyə çevrilməsi lazımdır. Regiondakı bugünkü dramatizmin əsas siniri də məhz budur.
ABŞ-ın İran uranını ələ keçirmə əməliyyatı necə görünə bilərdi?
İranla müharibə boyunca Vaşinqtonun ictimai ritorikası dəfələrlə dəyişib, sərtləşib, yumşalıb, bəzən isə bir-birini təkzib edən siqnallar verib. Amma bir xətt demək olar ki, dəyişməz qalıb: ABŞ prezidenti Donald Tramp israrla bildirirdi ki, əsas məqsəd Tehranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almaqdır.
ABŞ-ın İrana qarşı quru müharibəsinin beş ssenarisi
Onilliklər boyu ABŞ-nin İrana quru müdaxiləsi eskalasiyanın son həddi kimi dəyərləndirilirdi - başlanğıcı həddən artıq baha, davamı isə həddən artıq dağıdıcı hesab olunurdu. Ancaq indi bu qənaət getdikcə aşınır.
Müharibənin bir ayı: niyə Tramp artıq uduzan tərəf kimi görünür
Bu müharibənin başlanmasından bir ay keçəndən sonra Vaşinqtonda ucadan deməyə çəkinilən bir gerçəyi artıq təsbit etmək olar: ABŞ ayrı-ayrı zərbələrdə üstün görünə bilər, amma strateji baxımdan kampaniyanı artıq uduzur. İranın əsas üstünlüyü elə onun çökməməsidir.
Tehran uçurumun kənarında: müharibə İranı mühasirəyə alınmış sistemə çevirir
İrana qarşı müharibənin başlanmasından bir ay keçdikdən sonra əsas sual artıq Tehran rejiminin daha bir həftə tab gətirib-gətirməyəcəyi deyil. Əsas məsələ başqadır: İslam Respublikası bu böhrandan hansı formada çıxacaq və ümumiyyətlə, vahid siyasi sistem kimi sağ qala biləcəkmi.
Dünya nizamının dəfni: hüququn gücə son güzəşti
Əsas sual artıq beynəlxalq institutların böhran yaşayıb yaşamadığı deyil. Məsələ ondadır ki, dünya liberal qlobal idarəetmə modelinin struktur sökülməsi mərhələsinə qədəm qoyub qoymayıb və onun yerini hüququn güc proyeksiyası qabiliyyəti ilə müəyyənləşdirildiyi iyerarxik rəqabətli suverenizm sistemi tutub tutmayıb.
